Balansverslag - mijn groei als lezer
Als ik terugblik op mijn traject binnen het vak Literatuur en Cultuur, merk ik dat mijn houding ten opzichte van fictie fundamenteel veranderd is. Waar lezen vroeger vooral functioneel was, een verplichte taak in het kader van een opdracht, is het stilaan uitgegroeid tot een betekenisvolle vorm van ontspanning en zelfreflectie. Ik moet er nog steeds bewust tijd voor vrijmaken, maar die tijd is waardevol geworden. Lezen voelt niet langer als iets wat moet, maar als iets wat mag.
Wat me daarin het meest heeft verrast, is hoe mijn leeservaring geëvolueerd is van onzekerheid naar zelfvertrouwen. Boeken die ik voorheen vermeed omdat ik ze als 'te moeilijk' inschatte, durf ik nu wel vast te nemen. Denk bijvoorbeeld aan In Ongenade van J.M. Coetzee of De stad der blinden van José Saramago, romans waarvan ik dacht dat ze buiten mijn bereik lagen, maar die uiteindelijk enorm beklijvend bleken. Ze hebben niet alleen mijn literaire smaak verrijkt, maar ook mijn blik op taal en de wereld verdiept.
Een van de meest memorabele leeservaringen van dit jaar was zonder twijfel Nachtouders van Saskia de Coster. Het feit dat ik het boek in drie dagen heb uitgelezen, zegt al veel. Wat mij bijzonder aansprak, is hoe De Coster een emotioneel beladen thema met zoveel nuance, humor én stijl weet te brengen. Een roman die je aan het lachen maakt én tot tranen toe beroert, dat blijft hangen. Sindsdien hoort ook zij bij mijn favoriete auteurs.
Mijn literaire voorkeur is bovendien merkbaar verschoven. Waar ik vroeger eerder koos voor boeken met een duidelijke structuur en voorspelbaar einde, ben ik vandaag veel ontvankelijker geworden voor ambiguïteit. Open eindes, die me vroeger frustreerden, ervaar ik nu net als een uitnodiging tot nadenken of als een impliciete vraag van de auteur aan de lezer om mee betekenis te construeren. Die omslag in smaak gaat hand in hand met een groeiend verlangen om mijn literaire horizon te verbreden. Er staan dan ook nog heel wat klassiekers op mijn verlanglijstje: Madame Bovary van Flaubert, Moby Dick van Melville, Lord of the flies van Golding, Misdaad en straf van Dostojevski … Maar ook werk van Nederlandstalige auteurs zoals Jeroen Brouwers, Ilja Leonard Pfeijffer en Jan Wolkers. Het feit dat ik met zoveel nieuwsgierigheid naar deze titels uitkijk, is misschien wel het sterkste bewijs dat mijn leeshonger nog lang niet gestild is.
Wat de opdrachten betreft, kijk ik met voldoening terug op het maken van de website. Die was niet enkel een vormelijke bundeling van mijn werk, maar ook een spiegel van mijn groei als lezer. Vooral het onderdeel over wereldliteratuur vond ik waardevol, omdat ik daar voor het eerst echt het gevoel had dat ik in gesprek kon gaan over een boek, niet vanuit onzekerheid maar wel vanuit inzicht. De theateropdracht over UNDRWRLD was daarnaast een creatieve uitlaatklep die perfect aansloot bij mijn beleving. Ik neem me ook voor om mijn leeslijst op de website verder aan te vullen, zodat ik een visueel overzicht behoud van alle boeken die ik al gelezen heb, als een soort persoonlijke literaire tijdslijn.
Tot slot: als ik mijn literaire competentie op een schaal moet inschatten, zou ik mezelf intussen op niveau 5 situeren. Niet omdat ik alles al weet of begrijp, maar omdat ik merk dat ik boeken met meer diepgang en nuance kan benaderen. Lezen is voor mij geen vrijblijvende bezigheid meer, maar een intellectuele én emotionele oefening in empathie, taalgevoeligheid en reflectie. En hoewel ik mezelf niet meteen een boekenwurm zou noemen, kijk ik wel met oprechte verwachting uit naar de werelden die ik via literatuur nog kan verkennen.